یادداشتی از استاد رسول جعفریان

ما یک سره به بزرگانی چون فارابی و ابن سینا می‌نازیم؛ اما نه تنها آثار خوب آن‌ها نتوانست در دوره‌ی بعد از خودشان چارچوب تازه‌ای برای علوم تجربی بگشاید ـ به مانند آن‌چه در قرن پانزدهم و شانزدهم و بعد از آن در غرب پدید آمد ـ بلکه چنان جمود و سکونی بر دانش تجربی ما حاکم شد که تا هزار سال بعد ـ که حالا باشد ـ فقط توانستیم به آن افتخار کنیم و به آن ببالیم. ⬿

نقد و بررسی کتاب

کتاب مذکور به فهرستی بلندبالا و خام تبدیل شده و مشخص نیست چه حجمی از کتاب مستقیماً مرتبط با معرفی منابعی است که از نقش شیعه در پیدایش و گسترش علوم اسلامی سخن گفته‌اند؛ چرا که به‌نظر می‌رسد بیش‌تر حجم کتاب به معرفی منابعی از گونه دوم و سوم اختصاص یافته که به‌طور مستقیم به‌عنوان کنگره مرتبط نیست. ⬿

آیت‌الله شیخ محمد سند بحرانی در گفت‌وگو با مباحثات:

دیدگاه مرحوم نائینی را در حکومت اسلامی می‌پسندم؛ یعنی حکومت فردی مورد پسند من نیست. برای سامان کشور باید بافتی منظومه‌ای به‌کار گرفته شود./دید شیعه درباره شورا به بانک اطلاعات شبیه است؛ همان علم جمعی است. دیگر بحث اکثریت و اقلیت نیست. دموکراسی پیروزی اکثریت بر اقلیت است؛ ولی این مدل به اکثریت و اقلیت کاری ندارد؛ بلکه واقعیت‌گرایی، علم‌گرایی و عقل تجربی‌گرایی است. ⬿

نقش بانوان در مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی، نشانی است از این‌که مسیر عرفان و تعالی بین زن و مرد مساوی است و برای رسیدن به این منزلت در قاموس الهی، تفاوت و تبعیض جنسیتی وجود ندارد. با تورقی بر اوراق این کتاب با زیاراتی روبه‌رو می‌شویم که با نام «زنان تاریخ‌ساز» زینت بسته شده و نام‌گذاری این زیارات به نام این بانوان نشان از عظمت و مجد این بانوان دارد که نامشان همپای زیارات ائمه معصومین قرار گرفته است. ⬿

گزارش نشست علمی با ارائه‌ی حجت‌الاسلام والمسلمین حسین‌علی رحمتی

«شبکه‌های اجتماعی»، «ماشین‌های هوش‌مند»، «فناوری‌های نوظهور»، «هوش مصنوعی»، «بلاك‌چين»، «نانوربات‌ها»، «اَبـَرايانه‌های محاسبه‌گر در مقياس اِگزا» و «اينترنت اشياء» از جمله مواردی است که در آینده با آن‌ها مواجه خواهیم شد و لازم است ابعاد مختلف آن را بسنجیم تا از آسیب‌های احتمالیِ آن، به‌دور باشیم. ⬿

گزارش تفصیلی نشست علمی

یکی از موارد مناقشه‌آمیز در سخنان علیدوست، لزوم بحث از منبع‌واره‌های اهل سنت در اصول فقه بود. تأکید او چنان بود که معتقد بود حتی اگر در نهایت منبع‌واره‌های اهل سنت مانند استحسان را ردّ کنیم، اما بحث از آن باید در اصول فقه حضور داشته باشد. به باور او، برخی از بزرگان ما، استحسان در اصول فقه اهل سنت را به درستی نمی‌دانند؛ مصالح مرسله را هم همین‌طور.  ⬿

مُصحِّح در انتخاب هریک از شیوه‌های چهارگانه در تصحیح، مختار نیست؛ بلکه چگونگی نسخه‌ها و مقتضیات متن، او را به پیروی یکی از این شیوه‌ها ملزم می‌کند؛ و دانستن این‌که هر متنی اقتضای چه شیوه‌ای دارد از مهم‌ترین هنرهای یک مصحّح است. به‌طور کلی با آن‌که بیش‌ترین ضوابط کلّی نقد و تصحیح متون با توجه به ویژگی‌های عمومی متون پدید آمده‌اند، مصحح، در تصحیح هر متن، با توجه به مقتضیات ویژه همان متن، از برخی تصرفات در شیوه‌های معمول و اجتهادات روش‌شناختی ناگزیر است.

 ⬿

نگاهی به وضعیت فعلی فلسفه در حوزه علمیه قم

به‌نظر می‌رسد گرچه جریانات فلسفی و از سویی بخشی از حاکمیت حوزه در جهت تقویت جریانات فلسفی در حوزه علمیه قم تلاش می‌کنند، اما امروزه جریان مکتب تفکیک و سایر جریاناتی که با فلسفه نسبتی ندارند با نوعی همپوشانی گفتمانی در حال تفوق بر جریان فلسفی می‌باشند. جریانات فلسفی با به روزرسانی و برقراری نسبت با تحولات و تطورات زمانه، کالایی دل‌رباتر از فلسفه موجود عرضه خواهند کرد؟ ⬿

حجت‌الاسلام والمسلمین محمود شفیعی در دومین نشست اندیشه‌ورزی مباحثات:

بر اساس نظریه اجتهاد ارتباطی با مجموعه‌ای از ارزش‌های بالفعل برای زندگی اجتماعی سروکار داریم که باید به شکل بین‌الاذهانی تولید شوند و بنده بین‌الاذهانی‌بودن این ارزش‌ها را از منظر دینی و فرادینی دنبال کرده‌ام و تلاش کردم اثبات کنم که بین‌الاذهانی‌بودن ارزش‌های مشروع، هم شرعاً قابل دفاع است و هم از منظر نگاه برون‌دینی و جامعه‌شناختی. ⬿

پیش‌ترها مرجع اعلم کسی بود که بتواند فتوایی سازگارتر با منابع فقهی و به‌ویژه قرآن و روایات داشته باشد. به همین دلیل همواره بر مفهوم اعلمیّت تأکید می‌شد. در حالی که در مرجعیّت به‌معنای امروزین‌اش بیش‌تر به سودمندی فتاوا و نیز آگاهی فقه از مسائل اجتماعی تکیه می‌شود. بر اساس این روند، نسل آینده مراجع شیعه بیش‌تر بر سودمندی نظرات فقهی خود تأکید خواهند داشت و مردم دنبال فقیهی هستند که فتاوای او بتواند زندگی روز‌مره‌ی آن‌ها را به سامان رسانده و برایشان سودمندتر باشد. ⬿