گزارش کامل نشست علمی

تصویر دوگانه‌ای که منابع رایج از مرحوم شیخ فضل‌الله نوری در اذهان بسیاری شکل داده (دوگانه‌ی مخالف مشروطه ـ موافق مشروطه) باعث شده آرا و دیدگاه‌هایش مورد واکاوی قرار نگیرد. وجود برخی نسبت‌ها و اتهامات در منابع ـ از قبیل: همکاری با روس‌ها، فروختن موقوفه، گرفتن رشوه و… ـ نیز به این مسأله دامن زده و متأسفانه بعد از انقلاب اسلامی جای بررسی آرای او خالی مانده است.

دکتر رضا عیسی‌نیا:

شیعیان در پوشش تقیه، مبارزاتی خستگی­‌ناپذیر داشتند و این مبارزات واجد دو ویژگی بود که در برهم زدن بساط خلافت تأثیر به‌سزایی داشت: مظلومیت و قداست. مأمون با این کار می­‌خواست این دو ویژگی ممتاز مبارزاتی شیعیان را از بین ببرد؛ چون وقتی رهبر شیعیان ولیعهد دستگاه خلافت شود، نه مظلوم است و نه چنان مقدس.

به‌مناسبت سالروز شهادت

رعایت حال پرسشگر از موارد اساسی در پاسخ‌گویی به سؤال است؛ دلیل آن هم گاه درنظرگرفتن سطح فهم پرسش‌گر است (یعنی نباید به همه افراد به یک‌گونه پاسخ داد) و گاه  توجه به شرایط و حساسیت‌های اجتماعی. از آن‌جا که امامان معصوم در زمان حکومت‌های ستمگر بودند و خود و شیعیانشان در حال تقیه، سعی می‌کردند در موارد خاص این نکته را رعایت کنند تا مشکلی برای یاران و اصحاب ایجاد نشود.

به‌مناسبت عید سعید فطر

عقلانیت عملی انسان اقتضا می‌کند که در این فرصت زندگی، هیچ‌گاه از دو امر غفلت نکنیم: فریفته دنیا نشویم و تنها به قدر کفاف و نیاز از نعمت دنیا استفاده کنیم و خویشتن را به جمع‌آوری و نگهداری اموال و دارایی‌ها مشغول نسازیم؛ چنان‌که امام علی(ع)  در نامه ۳۱ به امام حسن(ع) می‌فرماید: «نهایت کوشش را در زندگی داشته باش و در فکر ذخیره‌سازی برای دیگران مباش».

به‌مناسبت نوزدهم رمضان

حتی معاویة بن ابی سفیان که از جمله دشمنان به‌نام و قسم خورده‌ی امیر مؤمنان علی(ع) بود وسالیانی متوالی سبّ آن حضرت می‌کرد ـ بلکه دستور سبّ آن حضرت را بر بالای منابر داده بود ـ همان سخن ابن عباس را مکرر به زبان می‌آورد و می‌گفت: «هیهات که دیگر زنان، شخصیتی چون علی بزایند».

به‌مناسبت سالروز قیام پانزده خرداد

یکی از خصوصیات مهم نهضت پانزده خرداد این بود که برخلاف عموم حرکت‌ها و مبارزه‌های قبل، هدف اصلی را نشانه گرفته بود و شاه را مقصر اصلی می‌دانست. پیش از این نهضت، سیاستمداران و مبارزان سیاسی یا جرأت مخالفت با اصل رژیم سلطنتی را نداشتند. آنان درصدد بودند تا با انتقاد از دولت و با قوانین انتظامی، آزادی‌هایی کسب کنند و روزنامه و نشریه‌ای داشته باشند و بتوانند نمایندگانی به مجلس بفرستند.

به‌مناسبت سالگرد رحلت: امام خمینی(ره) و دموکراسی اسلامی

در اندیشه امام، محور تمامی امور، توحید و رضایت خداوند است. تأکید ایشان بر جلب نظر ملت نیز برای جلب رضایت خداست. حکومتی از منظر امام مطلوب است که الهی و موافق با رأی و حکم خدا باشد و آن چیزی که موافق با اراده خداست، موافق میل مردم نیز هست: «کاری بکنید که دل مردم را به‌دست بیاورید؛ پایگاه پیدا کنید در بین مردم. وقتی پایگاه پیدا کردید، خدا از شما راضی است؛ ملت از شما راضی است؛ قدرت در دست شما باقی می‌ماند و مردم هم پشتیبان شمایند».

به‌مناسبت درگذشت

یک روز پس از واقعه فیضیه، وی به آن محل رفت و آن چه را که خودش به عینه دید را مکتوب کرد؛ درهای شکسته‌ی حجره‌ها، آثارِ خونِ پخش‌شده بر در و دیوار و عمامه‌های افتاده بر روی زمین، همگی مورد توجه وی قرار گرفت و به شرح آن پرداخت و کتاب «از فیضیه ۴۲ تا فیضیه ۵۷» را منتشر کرد. سید مهدی گلپایگانی (فرزند آیت‌الله گلپایگانی) زمانی گفته بود که پدر و مادرم با خواندن این کتاب، متأثر شده و گریه کرده بودند.

گزارش نشست تخصصی آخوند خراسانی و انقلاب مشروطه:

دکتر داریوش رحمانیان: دکتر فرزانه بر سرشت سکولار انقلاب مشروطه ایران تأکید دارد و به روشنی می‌گوید این انقلاب سکولار است و آخوند خراسانی نیز بر این واقعه صحه گذاشته و بین عقلا و علما یک دوگانگی ایجاد کرده و می‌گوید که کار سیاست را بسپارید به عقلا، و علما هم جدا باشند.

روحانیت و سیاست اخلاقی در انتخابات (۲): مواجهه مراجع نسل اول انقلاب با انتخابات

برگزاری همه‌پرسی و انتخابات‌های مکرر در جمهوری اسلامی، اعلام موضع مراجع تقلید را می‌طلبید. از این بزرگواران انتظار می‌رفت تا نسخه‌ای در اختیار مقلدین قرار دهند و راهکار سیاسی مشخصی را پیش روی آن‌ها بنهند. منش صحیح مراجع اما چنین بود که این امر سیاسی را به انتخاب مردمی وا نهاده بودند و بر توصیه‌هایی کلی در انتخاب فردی صالح تأکید داشتند.