یادداشت وارده

مرکز مدیریت برادران از خواهران جداست؛ این دو از دفتر تبلیغات حوزه علمیه جدا هستند؛ و این سه از مرکز خدمات حوزه‌های علمیه جدا هستند؛ و این چهار نهاد از حوزه علمیه خراسان و اصفهان جدا هستند؛ یعنی هرکدام شورای سیاست‌گذاری، هیئت امنا و مدیریتی مستقل دارند؛ اما همهٔ آنها پسوند «حوزه‌های علمیه» را یدک می‌کشند!

برنامه تلویزیونی «شوکران» با موضوع «عدالت، آگاهی و آزادی در حوزه‌های علمیه» میزبان احمد واعظی رئیس دفتر تبلیغات اسلامی بود. برنامه‌ای که با تهیه‌کنندگی و اجرای پیام فضلی‌نژاد ـ که به روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای هوشمند و صریح‌گو شهرت دارد ـ به گفت‌وگوهاى چالشى با متفکران و شخصیت‌هاى تراز اول فکرى و فرهنگى کشور می‌پردازد. حضور واعظی در این برنامه، زمینه‌ای شد برای طرح مهمترین سؤالات و مسائل مطرح پیرامون حوزه‌های علمیه و روحانیت.

به‌نظر می‌رسد چهار شکاف آموزشی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در موازات هم قرار گرفته‌ و همدیگر را تقویت می‌کنند. طیف وسیعی از طلبه‌ها تربیت شده‌اند که نه دل خوشی از سیستم آموزشی حوزه دارند، نه وضعیت زندگیشان با علمای رده بالا قابل قیاس است و نه از نظر سیاسی هم‌سلیقه هستند؛ ضمن آن که بیشتر فشارهای اجتماعی بر آنان وارد می‌شود.

خرده‌انگاری به نقش و جایگاه بانوان طلبه، تعدد، تشتت و یکپارچه نبودن نقش  بانوان طلبه در حین و پس از تحصیل را به دنبال داشته و باعث شکل‌گیری هویت‌های صنفی چندگانه برای آن‌ها شده است. هویت چندگانه بانوان طلبه سبب شده نتوانند به‌عنوان یک متخصص در یک حرفه‌ی خاص ایفای نقش کنند.

روحانیت و دغدغه‌ی مشاوره (۱): حجت‌الاسلام والمسلمین سقای بی‌ریا در گفت‌وگو با مباحثات:

خیلی از مشورت‌هایی که رجال مذهبی می‌دهند در زندگی مردم مؤثر است. چرا ما باید جامعه را از این محروم کنیم؟ در عین حال باید جوری برنامه‌ریزی کنیم که نسبت به آن سطوح بالاتر که نیاز به تخصص و کلینیک دارد، هرکسی نتواند آن پست‌ها را اشغال کند و مشاوران عمومی، مسائل پیچیده را به متخصصان ارجاع دهند.

حوزویان و دشواری‌های اخلاقی‌زیستن (۱): حجت‌الاسلام والمسلمین آذربایجانی در گفت‌وگو با مباحثات:

استادی که مثلاً صد نفر در درسش شرکت می‌کنند، حداقل با ده‌پانزده نفر از آن‌ها ارتباط جدی‌تری داشته باشد. در گذشته گاهی طلبه سر کلاس نمی‌آمد؛ استاد به منزلش برای عیادت می‌رفت. یکی از مشکلات اساتید ما این است که از نیازها و مصائب شاگردان خود خبر ندارند. باید به رفع مشکلات و نیازهای شاگردان توجه و در حد توان برای رفع آن کمک کنند؛ کمک مادی، معنوی، علمی و…

بازتاب‌های متفاوت و تعجب‌آمیز این انتصابات را می‌توان شروعی برای یک مطالبه در سطح حوزه‌های علمیه خواهران دانست؛ مطالبه‌ای برای سهم‌گیری مدیریتی؛ سهمی که بعد از گذشت سی و اندی سال از تجربه مردانه در حوزه‌های علمیه خواهران، زمانی برای بلوغ یافته و اینک در مسیر ظهور استعدادها برای زنانه شدن مدیریت حوزه‌ها گام برمی‌دارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین پارسانیا

ما در دنیای امروز نیاز داریم که حکمتمان با محیط پیرامون خود گفت‌وگو داشته باشد. بر این اساس آموزش‌های ما نیز باید ناظر به مسائل زمان خودش باشد. الآن طرف ما فلسفه یونان نیست. فازهای جدید گفت­‌وگو باید شروع شود. نقاط قوت آموزش ما بحث‌های الهیات به معنای خاص است. آموزش ما در این حوزه بی‌نظیر است. در مواجهه با فلسفه‌های مدرن، آن‌ها این‌ بحث‌ها را ندارند.

سلایق شخصی بانوان طلبه سبب شده، تنوع و تکثر پوشش را شاهد باشیم که می‌توان از آن به‌عنوان «پوشش حداقلی و حداکثری» یاد کرد. برخی «روبنده»، «پوشیه» و «مقنعه»، برخی روسری تیره و برخی دیگر از روسری روشن و عده‌ای سِت‌کردن آستینچه و روسری را برگزیده‌اند؛ به‌عبارتی شاید بتوان گفت که سیر و روند پوشش بانوان طلبه عرف‌پذیرتر شده است. گرچه کارزار امروز در باید و نباید حجاب؛ حجاب اجباری یا انتخابی است؛ اما این کارزار در بین بانوان طلبه از پوشش حداقلی یا حداکثری حکایت دارد!

جلسه رئیس مجلس شورای اسلامی با جامعه‌مدرسین

نشست اخیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با رئیس و دوتن از اعضای جامعه مدرسین اما، نوید دهنده‌ی روشی صحیح در ابراز نظر درباره مسائل جامعه است. این نهاد به‌واسطه جایگاه خاصی که دارد از موضع کاملاً پدرانه بهترین روش را اتخاذ نمود و در جلسه‌ای سعی کرد ابعاد موضوع را بررسی و نظرات را شنیده و به صورت مستقیم نیز نظرات خود را به مقام‌های مسئول تصمیم‌گیر انتقال دهد.