نویسنده مدعی است که واژه «علما» تا ظهور نهضت مشروطه در کنار واژه «مُلّا»، «شیخ» و «حجت‌الاسلام» برای اشاره به دانشمندان دینی در معنای عام آن به‌کار می‌­رفت. وی عنوان می‌­کند که در بررسی‌های خود به این نتیجه رسیده است که در طول تاریخ اسلام، تا پیش از نهضت مشروطه، فقط و فقط کلمه عالِم و علما و دیگر عناوین علمی و تخصصی کاربرد داشته و حتی یک بار کلمه «روحانی» به کار نرفته است. ⬿

حاشیه‌ای بر مناظره امیرحسین ترکاشوند و حسین سوزنچی

یکی از ادعاهای ایشان این بود که همه فقها می‌گفته‌اند باید زن را در خانه حبس کرد. جالب این‌جاست که در ادامه گفتند برای اثبات این ادعا به روایات باب «استحباب حبس المرأة فی بیتها» رجوع کنید. یعنی ایشان با خونسردی کامل و در یک مناظره زنده با حضور مخاطبین حاضر در جلسه و مخاطبین اینترنتی از «استحباب»، برداشت وجوب کرده و بین «روایت معصوم» و «فتوای فقها» هم خلط می‌کند و سپس حکم می‌دهد. ⬿

فقها و اندیشمندان اسلامی بر روی حجاب اجماع قاطع دارند و اصل حجاب را غیرقابل انکار می‌دانند؛ حتی در کتب مقدس قبلی هم به لزوم رعایت حجاب توسط زنان اشاره شده است./مشکل ما این است که برای حل مسائل خودمان از جمله در حجاب، به قرآن به عنوان یک سندبالادستی مراجعه نکردیم تا اصل مسأله را فهم کنیم. ⬿

بازخوانی رابطه روحانیت و نظام (۷)؛ حجت‌الاسلام والمسلمین میرزایی در گفت‌وگو با مباحثات:

سیستم فهم، استنباط، مطالعه، تخصص‌ها و تربیت‌های حوزوی، اساساً سیستم ارتباط‌دهی معیشت به دین نیست. فقه ۱۴۰۰ سال بیرون از حاکمیت و جامعه بوده. وجود فقیه در شهر، دلیل وجود فقاهت در شهر نیست. گاهی انسان در شهر حضور دارد، اما واقعیتش در شهر نیست.  ⬿

حجت‌الاسلام محمودرضا جمشیدی متولد ۱۳۴۴ شمسی مدیر سابق حوزه‌های علمیه خواهران و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است. ایشان در این گفت‌وگو از فضای سیاسی و صنفی حوزه در دهه شصت سخن می‌گوید‌. چگونگی شکل‌گیری مجمع نمایندگان طلاب و … ⬿

در هفدهمین نسخه‌ی مکتوب مباحثات بررسی شد:

حمله به نهاد روحانیت در ناآرامی‌های دی‌ماه ۹۶ بهانه‌ای شد تا مباحثات در پرونده‌ای با عنوان «بازخوانی رابطه روحانیت و نظام» با برخی اساتید و فضلای حوزه به گفت‌وگو بنشیند؛ با این پرسش اصلی که آیا به‌واقع رابطه‌ای این‌همانی میان روحانیت و نظام برقرار است؟ چه اگر چنین باشد، پایان جمهوری اسلامی، به‌معنی پایان روحانیت خواهد بود. ⬿

منشور روحانیت؛ از آرمان تا واقعیت (۵)؛ حجت‌الاسلام والمسلمین ایزدپناه در گفت‌وگو با مباحثات:

امروزه متأسفانه طوری شده که ممکن است امام جماعتی محترم هم باشد، اما سواد، تخصص و رفتار مردمی را نداند. الآن مساجد و مجالس، از عالمان توانمند خالی شده و پیش‌نمازهای کم‌سواد جای آن‌ها را گرفته‌­اند و مردمی که آن روحانیون باسواد نجف رفته را دیده‌­اند، نمی‌­توانند به این طلبه­‌ها راضی شوند. ⬿

متن کامل گفت‌وگوی مجله عصر اندیشه با حجت‌الاسلام والمسلمین شهرستانی

انتقادها و عبارت‌هایی که به‌عنوان تعریض به ایشان نسبت داده می‌شود، جزو امتیازات ایشان است. آن‌ها می‌گویند «مرجعیت ساکت»! بله ساکت است؛ اما با سکوتش توانست آمریکایی‌ها را اخراج کند و این فتوای جهاد را بدهد. مگر ائمه ما چگونه صحبت می‌کردند؟ مراجع ما ادامه‌دهنده آن خط هستند.  ⬿

به‌مناسبت درگذشت

وی از حامیان انقلاب و آیت‌الله خمینی بود و گفته‌ بود خیلی از مردم تصور می‌کنند انقلاب امام(ره) ۳۸ـ۳۷ سال است که شروع شده؛ در حالی که از ۷۵ سال قبل پایه‌گذاری شده است. وی در تأیید این سخن عنوان می­‌کند که شما اگر حالات زندگی پدرم را مطالعه کنید می‌­بینید نقشه‌­ای که ایشان پیاده کرده بود برای مخالفت با رضا خان، عین همان را امام پیاده کرده است. ⬿

یادداشت وارده

این‌که در فضای حوزوی قم، غالباً برای بانوان مجال حضور در نشست‌های علمی، سمینارها، کرسی‌های نظریه‌پردازی و… وجود ندارد، جدید نیست؛ اما در جلسه‌ای که عنوان امیدبخش «بازخوانی فقه سنتی در مواجهه با رخدادهای روز» را یدک می‌کشد و با حضور شخصیتی که کمابیش به بازخوانی فقه سنتی شناخته شده، تکرار چنین مسأله‌ای، اصل «بازخوانی فقه سنتی» را با تناقض درونی مواجه نموده است. ⬿