حسین دهباشی:

زبان رایج در تاریخ شفاهی به کلی از زبان رایج در حوزه‌ها متفاوت است و با تکیه‌کلام‌ها و عباراتی مواجیهم که خاص حوزه است. بنابراین اولین گام در ثبت تاریخ شفاهی حوزه این است که کسی را پیدا کنید که زبان حوزه را بداند و از ظرایف سخن، آگاه باشد.

گزارش نشست علمی (مناظره)

دکتر حقیقت: با نوعی رادیکالیسم مواجهیم که در نو فردیدی‌ها، فرهنگستانی‌ها، مصباحی‌ها و کلیسای ارتدوکس روسیه ریشه دارد و این یک هشدار است که ممکن است دامن حوزه را بگیرد و نشستی که در فیضیه انجام شد، با این هشدار در ارتباط است.

نقدی بر دیدگاه شهید مطهری

به‌مناسبت روز بزرگداشت حافظ

به نظر می‌آید تصویری که ارزیابی همه‌جانبۀ اشعار حافظ از شخصیت او به ما می‌دهد بیش از آن که عارفی دل‌سوخته را برای ما تداعی کند، ما را با انسانی مواجه می­‌سازد که اشعار او در عین حال که در بستر اجتماعی ـ تاریخی خاصی سروده شده­‌اند، چندین وجه از وجوه مختلف فرهنگ ایرانی را بازنمایی می‌کنند.

گزارش  مناظره

سبحانی: حرکت امام حسین، نمی‌تواند به هدفِ تحقق فقط یکی از اهداف فوق، انجام شده باشد؛ این اهداف و یا حداقل برخی از آنها می‌توانند در کنار هم قرار بگیرند/اسفندیاری: آقای سبحانی ادعا می‌کند که یکی از اهداف امام امر به‌ معروف و نهی از منکر بوده است. این اشتباه را مرحوم شهید مطهری بر زبان‌ها انداخت

دکتر محمدرضا تاجیک در گفت‌وگو با مباحثات:

به قول بزرگی، نخبگان و گروه‌های مرجعی که نتوانند در مقاطع خاص تاریخی به مثابه قسمتی از راه حل مشکلات مردم نقش‌آفرینی کنند، به‌طور فزآینده‌ای به قسمتی از مشکل، معضل و بحران تبدیل خواهند شد.

با موضوعات «حوزه علمیه قم و فلسفه»، «منشور روحایت» و «تبلیغ»

علی‌رغم آن‌که بعد از پیروزی انقلاب و شکل‌گیری حوزه‌ٔ علمیه در قامت جدید، دروس عقلی و به‌ویژه فلسفه به‌صورت رسمی در برنامه‌ٔ درسی طلاب قرار گرفت، اما واقعیت آن است که همچنان پرداختن به فلسفه در حوزه ـ هم در بخش آموزش و هم در بخش پژوهش ـ حساسیت‌‌هایی را به همراه دارد؛ حتی برخی مراجع و اساتید به‌طور جدی مخالف آن‌اند و از ابراز این مخالفت نیز ابایی ندارند.

کاهش روز‌افزون سرمایه اجتماعی روحانیت نیز دیگر همانند گذشته قدرت بسیج و هدایت افکار عمومی را ندارد. طبیعتاً از چنین حوزه‌ای که سلاح انقلاب و اصلاحاتش به «توجیه» وجود نظام اسلامی بر زمین مانده و از سوی دیگر به واسطه عدم توجه لازم به پیوند اجتماعی، پشتوانه مردمی خود را کمرنگ کرده است نمی‌توان انتظار داشت در تحولات اجتماعی نقشی فراتر از تألیف کتاب، بیانیه‌نویسی و برگزاری تجمعات مقطعی ایفا نماید.

یادداشتی از استاد رسول جعفریان

برخی گویی برای تندی علیه دیگران و زدن پنبه آنها آفریده شده‌اند؛ نه برای دانستن. این اخلاق طالب علم نیست. کاش می‌شد مثل سنایی در این باره فکر کرد و زیست. البته عنوان مطلب از عطار است. تا وقتی ما در مسیر علمی و نگارشی خود، نه در صدد دانستن واقع، بلکه در صدد ردّ و نقض و تنقیص دیگران هستیم و از روش‌های جدلی تند استفاده می‌کنیم، بدانیم که چیزی بر علم ما افزوده نمی‌شود؛ بلکه زیر سایه تعصب، کورتر می‌شویم.

متأسفانه این‌گونه زیاده‌روی‌ها و تندروی‌ها نسبت به محکوم‌کردن فلسفه و عرفان از گذشته وجود داشته و هنوز هم ادامه دارد. کار به جایی رسیده است که تدریس و تحصیل فلسفه در یکی از مدارس علمیّۀ شهر قم، ممنوع و حرام اعلام شده است! و یا اینکه در همایش و میزگردی علمی که اساتید و متخصصان علوم عقلی مشغول تبادل نظر و همفکری بوده‌اند، شخصی از درون جمعیت با سروصدا و لعن و نفرین جلسه را بر هم زده است.

در سال ده‌ها هیأت خارجی با مراجع، علما و مراکز علمی قم دیدار می‌کنند. به اعتقاد بنده قریب به اتفاق این دیدارها برای کسب اطلاع از مواضع طرف مقابل است. حضور برخی از دیپلمات‌ها یا حتی نیروهای سرویس‌های امنیتی در این گروه‌ها کاملاً بدیهی است. اگر نگاه واقع‌بینانه داشته باشیم این دیدارها فرصتی است برای تبیین دیدگاه‌های اعتقادی، فرهنگی و سیاسی.