تجربه تاریخ انبیا و سیره معصومان (ع) که در جهت سنت‌های الهی است، پیوسته بدین منوال بوده که هرگاه امر خطیری در انتظار جامعه بوده، از سال‌ها و بلکه قرن‌ها پیش زمینه ذهنی و عملی اینگونه تحولات در افکار نسل‌های متوالی فراهم می‌شده است تا حجت بر همگان تمام باشد. بی‌تردید مسئله غیبت امام عصر (ع) از اینگونه وقایع تاریخ بشر و یکی از مهم‌ترین آنهاست.

به‌مناسبت شهادت

اهل حدیث تنها به ظاهر روایات کار داشتند و از درک عمیق آن‌ها عاجز بوده یا برخی از آن‌ها عامدانه از آن غفلت می‌کردند. کار عده زیادی از ‌آن‌ها به جایی رسید که برای خداوند قائل به جسمانیت شدند! امام جواد(ع) در مورد این افراد خطاب به شیعیان فرمودند: «پشت سرشان نماز نخوانید و چیزی از زکات به آن‌ها ندهید و از آنان بیزاری بجویید که خدا از آنان بیزار است».

به‌مناسبت شهادت

يكی از دلايل حضوريافتن امام کاظم(ع) در جلسات مناظره، آگاه‌سازی مردم از ماهيت مكاتب و فرق ساختگی بود. همچنین در آن دوران به‌دليل افزاش تعاملات سياسی، اقتصادی و فرهنگی، عده‌ای از شخصيت‌های سياسی، بازرگانان و علما از نقاط مختلف جهان به سرزمين‌های اسلامی می‌آمدند و بعضاً با انبوهی از سؤالات و شبهات در مورد آخرين دين الهی مواجه بودند. چه‌بسا این افراد در صورت دریافت پاسخ‌های صحيح، روشن و مستدل‌، مسلمان می‌شدند و به‌عنوان يك مبلّغ به سرزمين‌های خود باز می‌گشتند.