جامعه‌شناسی کنشگری روحانیت در انتخابات (۶): دکتر محمدمهدی اسماعیلی:

بعد از انقراض صفویه و تحول درون‌گفتمانی‌ای که در حوزه فقاهت اتفاق می‌افتد و جریان اجتهادی و اصولی غلبه پیدا می‌کند و مرجعیت علمی از درون حاکمیت دولت شیعی به خارج از قلمرو دولت شیعی در عراق منتقل می‌شود، یعنی از ابتدای قرن سیزدهم، کنش جدیدی از روحانیت شیعی را مشاهده می‌کنیم؛ یک نوع استقلال از حاکمیت. ⬿