آسیب‌شناسی راهبردهای مقابله با وهابیت (بخش نخست)

خط مقدّم مبارزه با وهابیت باید در میان اهل‌سنت پایه‌ریزی شود؛ نه در میان شیعیان. لازم است طبق مبانی فکری اهل‌سنت، انحراف فکری و رفتاری این گروه تبیین شود تا به تکفیرگرایی نپیوندند. ولی دشنام‌گویی‌ها و توهین‌های عده‌ای از شیعیان، میان علما و فرهیختگان شیعه و سنی فاصله انداخته و راه را برای ایجاد سوءتفاهم‌ها و بدبینی‌ها و گسترش افراط‌گری هموار ساخته است. 

به‌مناسبت ایام اعتکاف

متأسفانه بعضی از متولیان برگزاری اعتکاف، آن را با میتینگ و همایش‌ها اشتباه گرفته‌اند و فکر می‌کنند اعتکاف فرصتی کم‌نظیر برای بهره‌برداری‌های سیاسی و فرهنگی آن‌هاست. از این رو برنامه‌های فراوان جمعی را برای معتکفین درنظر می‌گیرند؛ به گونه‌ای که اصلاُ فرصت خَلوت‌کردنی برای معتکفین باقی نمی‌ماند. اگرچه برگزاری اعتکاف به‌صورت جمعی مفید بوده و شور و هیجانی عبادی را در جامعه اسلامی برمی‌انگیزد، ولی باید ماهیت فردی آن نیز حفظ شود و متولیان اعتکاف بدانند که وظیفه‌ی‌ مهمشان فراهم کردن خلوتی بهتر برای معتکفین است؛ نه برهم زدن خلوت آن‌ها. 

حجت‌الاسلام مهدی مسائلی

همواره تعدادی از علمای شیعه نگاهی انتقادی به علوم عقلی همچون فلسفه داشته‌اند و این انتقادات را در غالب کرسی تدریس و به‌صورت عالمانه بیان نموده‌اند؛ آن‌گونه که بعضی اندیشمندان معاصر با طرح عنوان «مکتب تفکیک» تلاش‌ کرده‌اند این انتقادات را سامان دهند. اما در این میان متأسفانه افراد و جریان‌هایی نیز در حوزه‌های علمیه وجود داشته‌ و دارند که مخالفت آن‌ها با علوم عقلی نه به شکل علمی، بلکه به‌صورت عوامانه و با رنگ و لعاب تکفیر است. 

پاسخ به نقد

ما از ریشخند دشمن نمی‌ترسیم؛ اما از بدنمایاندن اسلام به ملت‌ها در هراسیم. اگر تعصبی در بین نباشد مشخص است که عُرف عمومی مردم اعمالی همچون قمه‌زنی را از مصادیق عزاداری نمی‌دانند؛ هیچ‌گاه کسی در مرگ عزیزترینش چاقو بر سر نمی‌زند یا قفل بر گوشت بدنش فرو نمی‌کند؛ عزاداری در میان همه اقوام، زانوی غم در بغل گرفتن، سیاه‌پوشیدن، گریستن ونهایتا برسرو‌سینه‌زدن است. 

نقدی بر تأملات یک منتقد

عدم تفکر در مطالب مستدلی که درباره شرایط اجتماعی صدور فتوای مرحوم میرزای نایینی بیان شده و نیز بی‌دقتی در مطالعه‌ی متن فتوای میرزا، ریشه‌ی بیش‌تر انتقادات ناقد محترم است/مرحوم نائینی صریحاً جواز قمه‌زنی را مشروط به مواردی می‌کند که خون زیادی از بدن خارج نشود. 

تاملی در فقه عزا

در تحلیل و بررسی پاسخ مرحوم نایینی باید این نکته در نظر گرفته شود که پاسخ ایشان بیش‌تر برای تثبیت و حمایت از اصل عزاداری بوده است و این هدف و انگیزه را می‌توان نسبت‌ به بعضی تأییداتی که درباره آن وجود دارد نیز بیان کرد؛ زیرا با اقدام‌هایی که به‌ویژه در دوره رضاخان علیه اصل عزاداری و برپایی شعائر مذهبی انجام شد، بسیاری از مراجع و علما به هر نحو ممکن بر انجام عزاداری تأکید می‌نمودند. دراین‌میان طرفداران قمه‌زنی بدون تحلیل و بررسی مضمون سخنان مرحوم میرزا، همواره در تلاش هستند تا با تمسک به این فتوا به تجویز بی‌قید و شرط قمه‌زنی بپردازند.  

جریانی خاص در شیعه‌ که یاسر الحبیبِ لندن‌نشین مأموریت ترویج افکار آنان را دارد، مخالفت با دشنام‌گویی را به‌منزله خروج از دایره‌ی تشیع دانسته، همواره بر ضرورت دشنام‌گویی علنی و آشکار تأکید می‌کند. 

از آنجا که جریان منتسب به آیت الله سید صادق شیرازی، مرحوم آیت الله سید محمد شیرازی را به عنوان اصلی‌ترین نظریه‌پرداز خویش معرفی نموده و از ایشان به عناوینی همچون «الامام المجدد» یاد می‌کنند، جای سؤال است که چرا این عده از سیرة این عالم بزرگوار را در موضوع حمایت از قدس و مردم فلسطین پیروی نمی‌کنند؟!
 

طبق حکم عقل بر ضرورت احترام و تعظیم دستورات و نشانه‌های الهی، رفتارها هنگامی مشروعیت و قداست دارند که تحت یکی از عناوین شرعی قرار بگیرند و عنوان تعظیم و بزرگداشت نشانه‌های الهی عنوان مستقلی در کنار دیگر عناوین شرعی نیست تا به آن‌ها وجوب یا استحبابی مستقل ‌ببخشد. 

سخنان رهبر معظم انقلاب در جمع مداحان؛

مقام معظم رهبری در این سخنان گلایه‌های خویش را درباره ترویج و گسترش لخت شدن در مجالس عزاداری به‌صورت رسمی بیان داشتند، گلایه‌هایی که پیش‌تر به‌صورت غیررسمی توسط بعضی از مداحان اهل‌بیت بیان شده بود. اگرچه این بیانات ظاهری سلبی دارد و در آن به‌ظاهر از رفتارهایی همچون لخت شدن نهی شده است، ولی در واقع توصیه‌هایی برای اثبات عزاداری و رشد معنوی مجالس سوگواری است؛ توصیه‌هایی که ضمن افزایش کارکرد معنوی و اجتماعی عزاداری، آن را از حاشیه‌های بی‌ثمر دور ساخته و به مجرای اصلی خویش بازمی‌گرداند.