یادداشت وارده؛

به همراه پاسخ موسسه فقاهت و تمدن‌سازی اسلامی

واضح است که صاحبنظران حوزه، با پویایی و تعالی آموزش فقه و اصول مخالفتی ندارند و اساتید نیز مدعی عاری بودن برنامه و کتب موجود از هر عیب و نقصی نیستند، اما راه صحیح انتقاد و کمک به تحول و تغییر صحیح، ارائه مباحث و نقدها در بین فضلا و اندیشمندان حوزه است تا در صورتی که سخنی بر اساس ضوابط علمی و معیارهای صحیح اجتهاد باشد، مورد پذیرش قرار گرفته و در میدان عمل نیز وارد شود.

نگاهی به کتاب؛

منابع و ادله فقه در متن مباحث معطوف به فقه در اصول فقه، از دیرباز مورد بحث و بررسی بوده است. سرفصل‌های قرآن، سنت، عقل و اجماع در بسیاری از متون اصول فقهی، مشهود اهل فن است؛ اما منابع و ادله قابل استناد در اصول فقه، غالبا موضوع بحث و بررسی نبوده است. نویسنده این اثر گرانقدر در این پژوهش تلاش کرده است به این پرسش اصلی پاسخ دهد که در اصول فقه کدام منابع و ادله و با چه کیفیت و کمیتی قابل استفاده‌اند.

«بررسی کاربرد مسائل علم اصول،»، «اصول فقه و روش‌های نوین فهم متن با تاکید بر مکاتب زبان شناسی و معنا شناسی»، «نقد و بررسی نظریه خطابات قانونیه»، «حکمت و علت در استنباط حکم یا تبعیت حکم از مصالح و مفاسد»، «تبارشناسی قواعد علم اصول»، «نقد و بررسی نظریه حق الطاعه»، «نقش موضوع در استنباط حکم» و «قلمرو کاربرد قواعد اصولی» از جمله موضوعات نشست‌های علمی آینده است که تا ۲۱ اسفند در قم و تهران برپا خواهد شد.

بررسی رویکرد فقهای شیعه و اهل سنت در مسائل حکومتی؛

آیت الله سید احمد مددی الموسوی: بیشتر اهل سنت بر این باورند که فقه باید پیاده شود اما مردم اجرا کنند؛ یعنی کسی که قدرت اجرایی خوبی داشته باشد و خائن نباشد و امین باشد و مدیر و مدبّر باشد و علم کافی داشته باشد و بتواند ضوابط قرآنی را اجرا کند، اما لازم نیست که فقیه باشد. ممکن است از فقها فتوا را بگیرد و اجرا کند. این اختلاف ما و اهل سنت در مسئله ولایت فقیه است. برخی فقهای ما نیز که قائل به ولایت فقیه نبودند، شاید همین ذهنیت را داشتند که شأن فقیه بیشتر همان استنباط است.

«امام غائب، از آن جهت تا کنون ظاهر نشده است که می‌داند اعتقاد بیشترین پیروان او مبتنی بر تقلید است و بر چنین مردمی نمی‌توان اعتماد کرد». (۱) این سخنی است که ۱۰ قرن پیشتر، از زبان یکی از بزرگ‌ترین فقهای شیعه بیان شده است. محمد بن محمد بن نعمان، مشهور به شیخ مفید، این سخن را در یکی از آثار خود بر جای نهاد و عقلانیت را به جهان تشیع ارزانی داشت.