اگر تابوی ارزش‌گذاری مالی برای فعالیت‌های طلبگی شکسته شود و اگر از ابتدا درآمدهای طلبگی مبتنی بر ارزش مالی تخصص‌های حوزوی،‌ در برنامه هدایت تحصیلی طلاب قرار گیرد، شاید بتوان فشار معیشت طلاب را به جای بودجه‌های حمایتی و وجوهات شرعی، بر روی شانه‌های قدرتمند تخصص و تجربه‌های طلبگی نهاد. موارد بسیار متعددی را می‌شود یافت که کارهای دقیقاً حوزوی و طلبگی،‌ دارای ارزش مالی‌اند و عده‌ای خریدار آن خدمات و محصولات‌‌اند. ⬿

تأمل و برنامه‌ریزی برای آینده شغلی طلاب و تلاش برای تدوین اطلس مشاغل طلبگی، هرچند تلاشی ارزشمند و قابل تقدیر است، ولی اگر با تغییر مسیر آموزشی حوزه، تغییر متون و واحدهای درسی و نهایتاً تنوع مسیر آموزشی در حوزه همراه نشود، مسأله طلاب شاغل را حل نخواهد کرد و چه‌بسا پس از تدوین و تصویب و ابلاغ، به سندی دردسرساز و آیین‌نامه‌ای دست‌وپاگیر تقلیل یابد. ⬿

به طلاب علوم دینی، شهریه‌ای پرداخت می‌شود تا بتوانند بهتر درس بخوانند و اهداف متعالی مد نظر حوزه علمیه و مرجعیت شیعه را تأمین نموده و علوم برآمده از قرآن کریم و میراث نورانی اهل بیت(ع) را فراگرفته و ترویج کنند. ولی آیا وضعیت کنونی شهریه، به چنین هدفی منتهی می‌شود؟ ⬿

ویژه‌نامه بزرگداشت مرحوم شیخ عبدالکریم حائری / ۲

پس از فوت میرزا حوزهٔ علمیه قم با وجود همه ویژگی‌هایی که داشت، رو به ضعف رفت. حوزه‌ای که روزی فیاض لاهیجی، صدرالمتألهین، میرزای قمی و بزرگان دیگر را داشت، طوری شد که در بعضی از نقل‌ها آمده که بعضی از بزرگان آن روز قم وقتی مرحوم حاج شیخ می‌خواستند به قم بیایند،‌ می‌گفتند: «آقا! به داد قم برسید که مدرسه فیضیه به مسافرخانه تبدیل شده است!» ⬿