در اینکه عزاداری همواره یکی از ابزارهای تشیع برای ابراز وجود و اثبات قدرت خود بوده است، تردیدی وجود ندارد. بسیار از حرکت‌های بزرگ تاریخی از قیام حسینی تغذیه کرده است. اما در این میان نیز باید به سوالاتی پاسخ داد. آیا برای نشان دادن عظمت و شکوه شیعه، تنها راه یا بهترین راه، ایجاد آیین‌های جدید است؟ آیا نمی‌توان همان آیین‌های ماثوره را جهت این هدف به کار بست؟

پیاده‌روی اربعین

در تمدن مدرن غرب، نظم در مناسبات انسانی، نظمی قانون‌مند و با نظارت و ضمانت ابزارهای قانونی مانند پلیس و وکالت و دادگاه رخ می‌دهد، ولی نظم در روابط انسانی اربعین نه بر پایه قانون و نظارت قانونی، بلکه بر پایه فرهنگ و تربیت فردی و اجتماعی است. به بیان دیگر نظم حاصل در جامعه مدرن بر اساس عدالت قهری است، در حالی که نظم در جهان اربعین بر اساس محبت خودخواسته به‌وجود می‌آید. و فرق است بین نظمی که از بیرون بر فرد تحمیل می‌شود و نظمی که برخاسته از خودکنترلی، تقوی، و تولی است.

با نگاهی به پیاده‌روی اربعین؛

وقت آن رسیده تا از تخطئه یکی از این دو جنبه دست برداریم. واقعیت جوامع بشری نشان می‌دهد که انسان‌ها ترکیبی از شور و شعور هستند؛ آمیخته‌ای از احساس و تعقل. حتی احساسی‌ترین و عاطفی‌ترین رفتارهای انسانی نیز ته‌مایه عقلانی خاص خود را دارد. همان‌گونه که مخالفت حداکثری با رفتارهای احساسی، از ته‌مایه غیر عقلانی تهی نیست. راه درست شاید آن باشد که راهی میان مقتل و مرثیه برگزینیم.

‌پیاده تا کربلا

علما و بزرگان نیز به تأسی از ائمه اطهار (ع)، اهتمام بسیار زیادی به این سنت حسنه داشته‌اند و نقل شده که زیارت کربلا با پای پیاده، تا زمان مرحوم شیخ انصاری (قده) مرسوم بوده و حتی نقل شده است که ایشان طبق نذری که داشته، با پای پیاده به زیارت امام علی بن موسی الرضا (ع) رفته‌اند. و مرحوم آخوند خراسانی (قده) نیز به همراه اصحابشان با پای پیاده به زیارت کربلا مشرف می‌شدند.

‌نگاهی جامعه‌شناختی به پدیده راهپیمایی اربعین

آن‌چه جوهر و هسته مرکزی اربعین را شکل داده و آن را به یک جامعه بهشتی در زمانه سکولار امروز تبدیل می‌کند، همین وجود یک «ما» از «من‌»های مختلف مذهبی، فرهنگی و دینی بر محور یک هدف متعالی و محبوب است؛ امری که نتیجه‌‌ی آن، شکل‌گیری روابط پیشرفته انسانی است در کشوری به ظاهر توسعه‌نیافته یا عقب‌مانده.

نگاهی نزدیک به آخرین پیاده‌روی عظیم اربعین؛

با اندکی مشاهده و حساب سرانگشتی می‌توان تخمین زد که امسال بالغ بر ۲۵ میلیون زائر اربعین در دهه دوم ماه صفر وارد کربلا شده‌اند. تنها از مسیر حدودا ۹۰ کیلومتری نجف – کربلا، به طور متوسط روزانه بیش از ۲ میلیون زائر با پای پیاده وارد کربلا می‌شدند. اتصال جمعیت در این جاده دو بانده، به گونه‌ای بود که می‌شد یک نماز جماعت به طول ۸۰ کیلومتر و عرض ۸ متر برگزار شود. این علاوه بر انبوه زائرانی است که با وسائل نقلیه این مسیر را طی می‌کردند.

روشنفکران دینی و راهپیمایی اربعین حسینی؛

در اوج نزاع‌ها و خشونت‌طلبی‌های داعش و در نهایتِ تهدیدهای نابخردانه، شیعیان با راهپیمایی سکوتِ اربعین، مشی خشونت‌پرهیزی را ترویج دادند؛ بدون اینکه خونی بریزند و سنگی بر بنای ناراست خشونت‌طلبی بیفزایند. آنان مدارا می‌کنند و لب فرو می‌بندند و با سکوتِ عظیم خود، منش دینی و اخلاقی خود را به انجام می‌رسانند.

گزارشی از یادداشت سید مهدی المدرسی در هافینگتن‌پست

در حالی که میان اخبار متنوع غول‌های رسانه‌ای دنیا، معمولاً جایی برای شنیدن سخنان روحانیت شیعی در نظر گرفته نشده، یکی از فضلای حوزه علمیه و روحانیون شیعه، واقعه پیاده‌روی عظیم هر ساله شیعیان جهان در روزهای منتهی به اربعین حسینی را برای مخاطبان جهانی بیان کرده است.