تأملی در باب نقل یک فتوا از آیت‌الله‌العظمی سیستانی در شبکه‌های مجازی

  • تشکیلات حوزوی
  • نسخهٔ چاپی
  • همخوان کنید
  • یک دیدگاه (RSS)

یکی دو روز است که فتوایی منتسب به آیت‌الله‌العظمی سیستانی درباره‌ی مصرف وجوهات در فضای مجازی و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود. متن فتوای مذکور چنین است (با عنوان فتوای بی‌سابقه‌ی آیت‌الله سیستانی): «وجوهات شرعی را می‌توانند در هر کاری که خود مصلحت می‌دانند، خرج کنند و از جمله به فقرا مساعدت کنند».

مباحثات پس از مراجعه اجمالی به سایت آیت‌الله سیستانی و بررسی بخش پرسش‌و‌پاسخ‌های سایت این مرجع تقلید، با پاسخ‌هایی کاملاً مخالف نقل مذکور در بحث وجوهات مواجه شد؛ دو نمونه از این پرسش‌‌و‌پاسخ‌ها را در این‌جا ذکر می‌کنیم:

پرسش: خمس کجا باید مصرف شود و ما اجازه داریم آن را به مصرف برسانیم؟

پاسخ: اما نسبت به سهم سادات (نصف خمس است) می توانید آن را خودتان به سادات فقیر بدهید ولى نسبت به سهم امام علیه السلام (نصف دیگر خمس) باید براى صرف آن در موارد تأمین نیازهای ضروری مؤمنین متدین اجازه خاص بگیرید.

پرسش: آیا بدون اجازه مرجع تقلید ، می توان مقداری از سهم امام را برای مصرفی که امام(ع) بدان خشنود است، هزینه کرد؟

پاسخ: چنان کاری ، جایز نیست و احراز رضای امام (علیه السلام) در زمینه مصرف سهم او بدون اجازه گرفتن از مرجع تقلید اعلم با احتمال دخالت اذن او در رضای امام ، ممکن نمی باشد .

همچنین فتوای صریح آیت‌الله سیستانی که در رساله عملیه ایشان آمده است درباره‌ی مصرف خمس بدین شرح است: (مسأله ۱۸۵۱) «خمس را باید دو قسمت کنند: یک قسمت آن سهم سادات است و باید به سید فقیر، یا سید یتیم، یا به سیدی که در سفر درمانده شده، بدهند، و نصف دیگر آن سهم امام علیه السلام است، که در این زمان باید به مجتهد جامع‌الشرایط بدهند، یا به مصرفی که او اجازه میدهد برسانند. و احتیاط لازم آن است که او مرجع اعلم، مطلع بر جهات عامه باشد».

در مورد مصرف زکات هم در رساله ایشان پس از ذکر موارد هشت‌گانه‌‌ای که زکات به آن‌ها تعلق می‌گیرد آمده است (مسأله ۱۹۴۰): «… این‌ها مواردی است که زکات در آن‌ها صرف می‌شود؛ ولی مالک نمی‌تواند زکات را بدون اذن امام(ع) یا نائبش، در دو مورد سوّم و چهارم مصرف نماید؛ و در مورد هفتم نیز بنا بر ـ احتیاط لازم ـ باید از حاکم شرع اذن بگیرد، و احکام این موارد در مسائل آینده گفته خواهد شد».

بنابر آن‌چه گفته شد و با توجه به این‌که امروزه پایگاه‌های اینترنتی مراجع عظام تقلید، یکی از منابع احصای صحیح فتاوای ایشان است، شایسته است آن دسته از مقلدین که دسترسی آسانی به فضای مجازی دارند، به دیدن فتاوایی از این دست در شبکه‌های مجازی اکتفا نکنند و با مراجعه به پایگاه‌ اطلاع‌رسانی  مرجع تقلید خود از صحت این موارد مطمئن شوند.

ضمن این‌که از شیطنت‌های ژورنالیستی بعضی از کسانی که در فضای مجازی مطلب می‌نویسند یا بی‌دقتی برخی دیگر هم نباید غافل شد؛ فارغ از صحت فتوای مطرح‌شده ـ منتسب به آیت‌الله سیستانی ـ و اعتبار آن، باید توجه داشت که پرداختن به مباحث فقهی و فتوایی و حتی نقل‌کردن آن‌ها نیازمند دقت بالایی است؛ گاه ممکن است با جابه‌جایی یک واژه در یک عبارت فقهی یا مثلاً بریدن جمله‌ای از وسط یک فتوا و نقل آن (بدون توجه به صدر و ذیل آن)، معنایی کاملاً متفاوت و بعضاً متضاد به‌دست آید.

یک دیدگاه دربارهٔ «آیا وجوهات را می‌توانیم هرطور که خواستیم مصرف کنیم؟»

  1. ناشناس

    http://hawzahnews.com/detail/News/428978

    کد خبر: ۴۲۸۹۷۸ | تاریخ مخابره :۱۳۹۶/۷/۲۶ – ۱۹:۲۵ | سرویس: بین الملل ۱۲۵

    اجازه آیت‌الله‌العظمی سیستانی مخصوص عراق است
    حوزه/ دفتر حضرت آیت الله سیستانی اعلام کرد اجازه معظم له مبنی بر صرف وجوهات شرعی توسط مقلدین فقط مربوط به عراق است.
    به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری «حوزه»، در پی انتشار مطالبی در فضای مجازی مبنی بر اینکه مقلدان آیت الله سیستانی می توانند طبق میل خود وجوهات شرعیه را مصرف کنند دفتر معظم له در نجف پاسخ به سئوالی در همین زمینه را منتشر کرد.
    بر این اساس فتوای معظم له فقط مربوط به مقلدین ایشان در عراق بوده و طبق شرایط خاص صادر شده است.
    گفتنی است حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمود دعایی در گزارش دیدار خود با آیت‌الله سیستانی بیان کرده بود که «حضرت آیت‌الله نکته مهمی را یادآور شدند که فکر می‌کنم در تاریخ مرجعیت بی‌سابقه باشد و آن اینکه به مقلدان ساکن در عراق فرموده‌اند لزومی ندارد وجوهات شرعی را به نمایندگان ایشان بدهند یا برای ایشان بفرستند، بلکه می‌توانند در هر کاری که خود مصلحت می‌دانند، خرج کنند و از جمله به فقرا مساعدت کنند.
    همچنین آقای محمدتقی اختیاری نماینده آیت‌الله سیستانی در تهران در گفت‌وگو با فارس اشاره به سخنان حجت‌الاسلام دعایی گفت: حتی یکی از افراد حاضر در جلسه از آیت‌ا‌لله سیستانی پرسید: «آیا این فتوا برای خارج از عراق هم نافذ است؟» فرمودند: نه، زیرا برای تأمین شهریه طلاب و امور دیگر به آن نیازمند است
    اختیاری با تأکید بر اینکه خبری که امروز در خصوص فتوای آیت‌الله سیستانی در خصوص صرف وجوهات شرعی توسط خود مقلدان نقل شده، ناقص است، ابراز داشت: حدود یک ماه پیش خودم از حضرت آیت‌ الله سیستانی در این خصوص پرسیدم، ایشان فرمود: این فتوا مختص به مقلدان عراقی و هر کشور بسیار فقیر و بدون امنیت است و شامل کشورهایی که داری امنیت و شرایط رفاهی مطلوب هستند، از جمله ایران نمی‌شود.

    http://hawzahnews.com/detail/News/428978

پاسخ دهید