بهکارگیری اسلام برای حل مشکلات اجتماعی باعث میشود قرائتها و برداشتهای مختلفی از اسلام در حاکمیت سیاسی پیدا کنیم. همین برداشتهای مختلف فقهی مبنای جناحبندی در جمهوری اسلامی شد. نحوه کاربست اسلام برای حل مشکلات سیاسی و گرهگشایی مسائل حکومتی باعث شکلگیری جناج چپ و راست شد؛ مبتنی بر فقه پویا و سنتی. ادامه …
یکی از ویژگیهای حوزهی نجف (بهلحاظ ساختار آموزشی) وجود سه فضای «آکادمیک محض»، «سنتی محض» و «میانهی آکادمیک و سنتی» است. از لحاظ جغرافیایی آنجایی که نزدیک به حرم است، سنتی محض است؛ مقداری آنطرفتر ـ بین نجف و کوفه ـ میانه است؛ و کوفه آکادمیک محض است. این تنوع سهگانه، تکاپو و خلاقیت را زیاد کرده است. ادامه …
نهضت اصلاح دینی هرچند در بدو امر برای اصلاح رذائل موجود در مسیحیت پایهریزی شد، اما در نهایت به استحالۀ خود دین منتهی گردید. احکام حلال و حرام مسیحیت به کلیسا نسبت داده شد و برای رهایی از آنها ارجاع مستقیم به خود کتاب مقدس در دستور کار قرار گرفت. این فرایند با جدایی دین از سیاست، منجر به شکلگیری پروتستانتیسم گردید و دین را محدود به عرصۀ خصوصی و رابطۀ شخصی بین انسان و خدا نمود. ادامه …
ما بیهویت و بیبنیاد شدهایم؛ یعنی اعتقاد به یک بنیاد و فهم از جهان نداریم؛ بهگونهای که نه خود را کاملاً در اختیار این جهان (سنتی) قرار میدهیم و نه در اختیار آن جهان (مدرن). پذیرش سادهانگارانه جریان ترکیبی (ترکیب سنت و مدرنیته) وضعیت آشفتهای را برای ما ایجاد کرده است که تنها راه برونرفت از آن، تأمل در این وضعیت و یافتن راه حلی برای یافتن بنیادی برای جامعۀ ایرانی است. ادامه …
حجتالاسلام ابوالحسن نواب متولد ۱۳۳۷ از مبارزین پیش از انقلاب و فعالان سیاسی و فرهنگی پس از انقلاب است. او حضور جدی در امور مدیریتی سپاه، تبلیغات دینی خارج از کشور داشته است. از جمله فعالیتهای ابوالحسن نواب راهاندازی مرکز … ادامه …
آقای میلانی از ابتدای شروع حرکت انقلابی امام(ره) خیلی جدی همراه ایشان بودند؛ یعنی میتوان ادعا کرد که حتی علمای قم را هم ایشان در حمایت از امام جمع میکردند. حتی در قضیهی تأیید حکم مرجعیت امام(ره)، علمایی که از قم به تهران آمدند، محرکشان آقای میلانی بودند. ادامه …
تصویر دوگانهای که منابع رایج از مرحوم شیخ فضلالله نوری در اذهان بسیاری شکل داده (دوگانهی مخالف مشروطه ـ موافق مشروطه) باعث شده آرا و دیدگاههایش مورد واکاوی قرار نگیرد. وجود برخی نسبتها و اتهامات در منابع ـ از قبیل: همکاری با روسها، فروختن موقوفه، گرفتن رشوه و… ـ نیز به این مسأله دامن زده و متأسفانه بعد از انقلاب اسلامی جای بررسی آرای او خالی مانده است. ادامه …
بعد از انقراض صفویه و تحول درونگفتمانیای که در حوزه فقاهت اتفاق میافتد و جریان اجتهادی و اصولی غلبه پیدا میکند و مرجعیت علمی از درون حاکمیت دولت شیعی به خارج از قلمرو دولت شیعی در عراق منتقل میشود، یعنی از ابتدای قرن سیزدهم، کنش جدیدی از روحانیت شیعی را مشاهده میکنیم؛ یک نوع استقلال از حاکمیت. ادامه …
شیعیان در پوشش تقیه، مبارزاتی خستگیناپذیر داشتند و این مبارزات واجد دو ویژگی بود که در برهم زدن بساط خلافت تأثیر بهسزایی داشت: مظلومیت و قداست. مأمون با این کار میخواست این دو ویژگی ممتاز مبارزاتی شیعیان را از بین ببرد؛ چون وقتی رهبر شیعیان ولیعهد دستگاه خلافت شود، نه مظلوم است و نه چنان مقدس. ادامه …
از منظر جامعهشناسی سیاسی، اگر روحانیت را مهمترین جریان شکلدهندهی انقلاب ۵۷ و – به تبع آن – نظام سیاسی جمهوری اسلامی بدانیم، ادعای گزافی نیست. از همینرو تحلیل کنشگری این جریان در فضای سیاسی ایران و تبیین تأثیر آن بر – یا تأثر آن از – رویدادهای سیاسی و اجتماعی، برای علاقهمندان به جامعهشناسی سیاسی ایران ضروری مینماید. ادامه …
