میتوان نگاه متداول فلسفی در حوزههای علمیه را تا حدی متکی به نگاه ارسطویی به عالم دانست. فلسفه اسلامی حتی در صورت اصالت و استقلال نسبت به فلسفه یونانی، باز هم همان نگاه ارسطویی را به عالم دارد؛ زیرا عین و ذهن را از هم جدا میانگارد و جهان را مستقل از اذهان بشری، مقولهبندیشده میبیند. نهتنها در منطق، بلکه در بلاغت، اصول فقه، فقه، علوم حدیث و در بسیاری از شاخههای دیگر علوم حوزوی میتوان رگههایی از نگاه ارسطویی را یافت. از باب مثال، میتوان مبحث «حقیقت و مجاز» در بلاغت را نام برد. ادامه …
جامعه مدرسین حوزه علمیه قم فرایند انتخاب اعضای هفتمین دوره شورای عالی حوزههای علمیه را از روزهای گذشته آغاز کرده است و پیشبینی میشود طی هفتههای آتی، هفت عضو جدید این شورا مشخص گردند. سیاستگذاری و برنامهریزی کلان در بخشهای مختلف حوزهی علمیهی قم و حوزههای وابسته به آن، از وظایف شورای عالی حوزههای علمیه است. پس از مشخص شدن اعضای جدید این شورا، مدیر جدید حوزههای علمیه سراسر کشور نیز انتخاب خواهد شد. ادامه …
باید تکلیف را روشن کنیم که آیا نیروی انتظامی میخواهد صرفاً در محدوده مجرمانه عفاف و حجاب وارد شود یا در عرصههای دیگر آن نیز قصد ورود دارد؟ در همان محدوده مجرمانه نیز فرض کنید دختری که مانتو کوتاه پوشیده یا یک ذره موهایش بیرون است، آیا مجوز شرعی برای دستگیریاش داریم؟ اگر زنی با شوهرش دارد میرود و مانتوی کوتاه پوشیده، آیا اصولاً شرع اجازه میدهد او را دستگیر کنیم؟ همچنین در برخورد با بدحجابی نیروی انتظامی باید ترجیحاً از نیروی زن استفاده کند؛ نه از سربازهایی که اوج نیازهای جنسیشان است. ادامه …
متأسفانه بعضی از متولیان برگزاری اعتکاف، آن را با میتینگ و همایشها اشتباه گرفتهاند و فکر میکنند اعتکاف فرصتی کمنظیر برای بهرهبرداریهای سیاسی و فرهنگی آنهاست. از این رو برنامههای فراوان جمعی را برای معتکفین درنظر میگیرند؛ به گونهای که اصلاُ فرصت خَلوتکردنی برای معتکفین باقی نمیماند. اگرچه برگزاری اعتکاف بهصورت جمعی مفید بوده و شور و هیجانی عبادی را در جامعه اسلامی برمیانگیزد، ولی باید ماهیت فردی آن نیز حفظ شود و متولیان اعتکاف بدانند که وظیفهی مهمشان فراهم کردن خلوتی بهتر برای معتکفین است؛ نه برهم زدن خلوت آنها. ادامه …
مهندس بازرگان در مقالهای با عنوان «انتظارات مردم از مراجع» از مراجع تقلید خواسته بود که به مسائل اجتماعی و مدرن توجه بیشتری نشان دهند و علاوه بر «مرجع» بودن، «ملجأ» و «رهبر سیاسی و اجتماعی» مردم نیز باشند. او معتقد بود دیگر مانند گذشته نیست که بیشتر افراد جامعه از مرجعیت انتظار داشته باشند صرفاً دربارهی مسائلی مانند طهارت، نماز، روزه و… فتوا بدهد؛ اکنون از مرجعیت انتظار میرود در جزئیات مسائل سیاسی جامعه نیز دخالت کند. ادامه …
آن حضرت، وجوهات و موقوفات ارسال شده از قم را به مصرف فقرا و مستمندان می رساند و استفادهی خود از آنها را در امور شخصی نهتنها مجاز نمیدانست، بلکه میل و رغبتی نیز به آنها نداشت. یکی از اصول حاکم بر رفتار امام جواد(ع) در کمک به نیازمندان، عطای به نیازمند – و نه صرفاً افراد فقیر – بوده است. نقل شده احمدبنحدید با جمعی از اصحاب ویاران خود عازم سفر حج گردید؛ در راه مورد حملهی جمعی از سارقین قرار گرفتند؛ در مدینه به حضور امام(ع) رسید و جریان سرقت را به عرض آن حضرت رساند. امام(ع) دستور داد پول و پوشاک، به وی بدهند تا او میان جماعت آسیبدیده تقسیم کند. ادامه …
در عصر امامت امام جواد(علیهالسلام) افکار و اندیشههای بیگانه که از دوران گذشته و با حمایت خلفای عباسی رونق گرفته بود، سبب پیدایش برخی کجرویهای فکری و فرهنگی گردیده و انحرافاتی را در جامعه پدید آورده بود. تعدد فرقههای اسلامی که هرکدام داعیه رهبری و هدایت جامعه را داشتند – بهویژه فرقههای شیعی همانند زیدیه، اسماعیلیه و واقفیه – و شبههپراکنی آنها علیه خط اصیل اسلامی نیز بر مشکلات پیش روی امام جواد(علیهالسلام) میافزود. ادامه …
تدوین نقشه راه پیشرفت و تعالی امت اسلامی، از اصلیترین نیازهای جهان اسلام است؛ راهکاری که بتواند راهبردها و جهتگیری جهان اسلام را در آوردگاه مدعیان جهانی وجریانهای فراملیتی تبیین ومشخص نماید و نیز امواج بیداری اسلامی را هدایت و به آن سمت وسو بخشد. اندیشه و باورداشت «مهدویت» با ویژگیهای خاصش – خصوصاً بحث حکومت جهانی و نیز مقبولیت مقوله مهدویت در میان همه مسلمانان – ظرفیت لازم برای چنین امر اساسی و مهمی را دارد. ادامه …
از فواید مهم نقد تمدنی پدیده تکفیر این است که نگاهی گستردهتر به مقوله تکفیر ایجاد میشود و طبعاً افراد بیشتری علیه جریان تکفیر همراه خواهند شد؛ زیرا هدف اصلی در این نقد، نشاندادن مخالفت نگرش تکفیری با هرگونه علمگرایی و اخلاقگرایی است. ما نتوانستهایم ذهنیت جریان روشنفکری را علیه تکفیر درگیر کنیم و این مشکل حتی در ایران نیز به چشم میخورد. جریان تکفیر نمیگوید زیارت و امامت شما کفر است؛ بلکه میگوید اساس تمدن و مسلمانی شما، اسلام نیست ادامه …
سایت مباحثات به صورت ماهیانه اقدام به انتشار نسخه آماده چاپ مطالب برگزیده خود میکند. شماره پنجم این مجله چاپی که دربرگیرنده مطالب مربوط به پرونده حوزههای علمیه قم و نجف در سایت مباحثات است، به صورت نسخه پی.دی.اف آماده … ادامه …
