• دکتر شریف لک‌زایی در تبیین فلسفه سیاسی صدرالمتألهین:

    صدرالدین شیرازی آن‌جا که از اجتماعی‌بودن انسان سخن می‌گوید و بر این نظر است که برای انتظام‌یافتنِ حیات خویش (نه فقط نظم‌یافتن) نیاز به تمدن و اجتماع و تعاون است، به نیازمندی انسان از قانون سخن می‌گوید؛ اما آن‌چه موجبات جاری‌شدن قانون در جامعه را فراهم می‌سازد، همانا عدالت است. از نظر ملاصدرا، عدالت در این‌جا نقشی ایجابی دارد و به نفی آنچه درست نیست می‌پردازد: «هر فکر و عمل و رفتار معتدل آن است که از اضداد خالی باشد».

  • روحانیت و سیاست اخلاقی در انتخابات(۸): حجت‌الاسلام والمسلمین عالم‌زاده نوری:

    اگر بخواهیم در حق جامعه‌ی ایمانی لطفی کنیم خوب است که در تشخیص مصداق نیز به آن‌ها کمک کنیم. اما حمایت مصداقی نباید به صورت کلی باشد؛ حداقل از گذشته تجربه بگیریم و همیشه معرفی مصداقی ما مشروط بر تداوم سلامت آن فرد باشد؛ یعنی تا زمانی که از خط حق و معیارهای کلی دینی خارج نشود.

  • روحانیت و سیاست اخلاقی در انتخابات (۷): استاد قاضی‌زاده در گفت‌وگو با مباحثات:

    تشویق به شرکت در انتخابات، منافاتی با نقش پدری روحانیت ندارد؛ ولو در حد مقام مرجعیت؛ چراکه چنین عملی، تشویق مردم به تعیین سرنوشت و بهرمندی مردم از حق خودشان و به نوعی تشویق ایشان به انجام وظیفه‌شان درقبال کشورشان است.

  • روحانیت و سیاست اخلاقی در انتخابات(۶): حجت‌الاسلام والمسلمین مسعود آذربایجانی:

    فردی که در مناظره شرکت می‌کند، تا چه مقدار حق دارد در حریم خصوصی رقیب خود یا همراهان او و یا هم‌حزبی‌های او ورود پیدا کند؟ این‌که می‌گوییم حریم خصوصی هم مسائل خانوادگی و هم برنامه‌ها و فعالیت‌های آنان را شامل می‌شود. معنای مناظره قطعاً نقد برنامه‌ی طرف مقابل هست؛ اما نقد شخصیت خود فرد شاید قابل دفاع نباشد.

به بهانه تعرض نیروهای امنیتی به آیت‌الله عیسی قاسم

آیت‌الله شیخ عیسی قاسم خط مقدم عزت اسلام و تشیع انقلابی است. ایشان نماینده اغلب مراجع و زعیم حوزه‌های علمیه بحرین است. امروز حیثیت و شرافت حوزه‌های علمیه در خطر است و دیگر وقت تقیه و مدارا با حاکمیت ظالمی مانند بحرین نیست. سکوت یا اقدام با تأخیر حوزه‌های علمیه توجیهی ندارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین محسن مهاجرنیا:

یادداشت وارده

انتخابات فرصت خوبی شد تا ما به این حقیقت بیندیشیم که آیا وظیفه حوزه «نظریه‌پردازی» و تقویت مبانی تئوریک نظام اسلامی در همه عرصه‌های سیاسی، اقتصادی، انتخابات و… است یا ـ همانند سایر مردم و جوانان ـ دعوت از کاندیداها و حضور در میتینگ‌های تبلیغاتی و همراهی با نامزد انتخاباتی و شهربه‌شهر مسافرت کردن؟

حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی:

علوم سیاسی رایج در دنیا، نقص را برای انسان نمی‌پذیرد و نقطه شروعش «الانسان ناقص» نیست؛ بلکه نقطه آغازینش «الانسان کامل» است؛ همان اومانیسم؛ یعنی فرد خود نیازهایش را می‌شناسد و خود نیز آن را تدبیر می‌کند؛ خودبسنده و خودسامان است. به قول علامه جوادی از این اومانیسم یک‌جور مردم‌سالاری درمی‌آید که همان باغ‌وحش منظم است.

به‌مناسبت درگذشت

یک روز پس از واقعه فیضیه، وی به آن محل رفت و آن چه را که خودش به عینه دید را مکتوب کرد؛ درهای شکسته‌ی حجره‌ها، آثارِ خونِ پخش‌شده بر در و دیوار و عمامه‌های افتاده بر روی زمین، همگی مورد توجه وی قرار گرفت و به شرح آن پرداخت و کتاب «از فیضیه ۴۲ تا فیضیه ۵۷» را منتشر کرد. سید مهدی گلپایگانی (فرزند آیت‌الله گلپایگانی) زمانی گفته بود که پدر و مادرم با خواندن این کتاب، متأثر شده و گریه کرده بودند.

رویکرد فقهی سید یزدی
منش سیاسی آیت الله خویی

گزارش نشست تخصصی آخوند خراسانی و انقلاب مشروطه:

دکتر داریوش رحمانیان: دکتر فرزانه بر سرشت سکولار انقلاب مشروطه ایران تأکید دارد و به روشنی می‌گوید این انقلاب سکولار است و آخوند خراسانی نیز بر این واقعه صحه گذاشته و بین عقلا و علما یک دوگانگی ایجاد کرده و می‌گوید که کار سیاست را بسپارید به عقلا، و علما هم جدا باشند.

حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی:

ما یک منبع هستی دین داریم که آن وحی است؛ اما آن‌چه به‌عنوان نقل یاد می‌کنیم، منبع نیست؛ بلکه دلیل و راهنماست؛ نقل می‌آید تا وحی را بکاود و از آن حقیقت استفاده کند؛ همان‌گونه که عقل چنین نقشی دارد؛ یعنی عقل و نقل سراج هستند و وحی صراط است. عقل و نقل با هماهنگی یکدیگر به‌دنبال این هستند که حقیقت دین را واکاوی کنند. بنابراین آن نقلی که در عقلانیت سنتی ارائه شده است، در عقلانیت وحیانی نیست.

تأملی در رفتار اخیر آیت‌الله‌العظمی وحید خراسانی (یادداشت وارده)

برگزاری نشست اساتید در آستانه انتخابات در بیت آیت‌الله وحید ـ با توجه به همسویی واضح شخصیت‌های محوری این نشست با دولت مستقر ـ می‌توانست بار معنایی خاصی داشته باشد؛ لغو آن که به گفته‌ی برگزارکنندگانش ناشی از سفر زیارتی آیت‌الله وحید به مشهد مقدس بوده، می‌تواند برخاسته از همان سیره متعارف معظم‌له در خارج شدن از قم برای اجتناب از دیدارهایی باشد که رد و قبول آن دوران الامر بین المحظورین است.

یادداشتی از استاد رسول جعفریان

چرا این همه آثار کلامی تکراری به صورت شرح و حاشیه بر محور رساله اثبات واجب دوانی و شرح تجرید قدیم و جدید داریم؟ چه نکته تازه‌ای در این آثار آمده و چرا ما نتوانسته‌ایم از این لفاظی‌ها نجات پیدا کنیم؟ تمام مدارس سنتی ما بر محور این آثار جا خشک کرده‌اند و تلقی‌شان از آن آثار، متن‌های مقدسی است که همه رموز عالم در آن‌ها بیان شده و تنها وظیفه ما استخراج این رموز است!

روحانیت و سیاست اخلاقی در انتخابات (۵): حجت‌الاسلام بوسلیکی در گفت‌وگو با مباحثات:

سال‌هاست که حوزه از معیشت مردم غفلت کرده است. ما مدام دغدغه و پروای نماز، روزه و خمس و زکات مردم را داشته‌ایم؛ اما نسبت به زندگی عادی آنان بی‌تفاوت بوده‌ایم. باید توجه داشته باشیم که عدالت توزیعی چه مقدار برقرار شده؟ آموزش مردم چه مقدار تأمین می‌شود؟ مسائل بهداشتی و درمانی در چه حدی است؟ روزی مردم چطور تأمین می‌شود؟

در نشست بازخوانی اندیشه‌ سیاسی سید قطب مطرح شد:

او نه‌تنها سلفی نیست، بلکه به تشیع و تأثیرپذیری از شیعیان نیز متهم است/اساساً فقیه نبود و هیچ‌گاه فتاوای تندی مانند فتاوای گروه‌های تکفیری صادر نکرده است/تعامل خوبی با حوزه‌های علمیه شیعیان داشته است/از بزرگان صحابه انتقادهای جدی کرده است؛ منتقدان وهابی سید قطب، این نوع عبارات او را متأثر از شیعیان می‌دانند.

روحانیت و سیاست اخلاقی در انتخابات (۴): حجت‌الاسلام والمسلمین محسن الویری:

یادداشت اختصاصی

رسانه‌ها در غیر ایام انتخابات هم باید بتوانند مشارکت و اعتماد عمومی را جلب کنند/فقهای ما ـ مخصوصاً فقهایی که درک رسانه‌ای دارند ـ باید در مورد مصادیق دروغ مصلحت‌آمیز و مواردی مثل جواز پخش چهره افراد بدحجاب در ایام انتخابات پاسخ فقهی دهند.

غالب علل موجود در روایات (علل الشرایع)، در واقع حکمت هستند که به شکل علت آمده‌اند/ شریعت سنگلجی بی‌دین نبود؛ شیعه بود؛ ولی کجی‌ها و انحرافاتی داشت/ درباره «حلال محمد حلال الی یوم القیامة و…» اگر موضوع عوض شود و عنوان یک حکم از بین برود، دیگر آن حکم حلیت و حرمت هم از بین خواهد رفت/درباره کتاب «فقه‌الرضا» صدوق هیچ اشاره‌ای نکرده و پیداست که آن زمان، کتابی با این عنوان دست آن‌ها نبوده است.