• یادداشتی از استاد رسول جعفریان پیرامون حواشی تمام‌نشدنی درباره فضای مجازی

    اختصاصی مباحثات

    باز هم این روزها بحث فضای مجازی برای صدمین بار به میان آمده است؛ بالاخره حلال است یا حرام؟ چه کنیم؟ آیا مثل همان ماجرای سرمایه‌داری نیست؟ یعنی حذف و قطعش کنیم تا اوضاع درست شود؟ اگر واقعا سرمایه‌داری و این قبیل چیزها، منشأ فساد است، چرا خیلی از خوبان، تجارتخانه و سرمایه دارند؟ حالا گاهی برای شخص خود کاری تجاری می‌کنند و گاهی به‌عنوان یک مرکز خیریه یا امثال آن.

  • حجت‌الاسلام والمسلمین سید علی میرموسوی:

    در پرتو ادعاهای پسااسلام‌گرایی ما شاهد نوعی بازگشت و بازاندیشی در فقه سیاسی هستیم؛ بازگشت به فضای پیش از اسلام سیاسی؛ بازاندیشی تجربه فقهای دوران مشروطه؛ فقهایی مانند نایینی. نوعی نایینی‌گرایی جدید در حال رخ‌دادن است تا ما بهتر بتوانیم مسائل مربوط به دولت را درک کنیم و به آن‌ها پاسخ بدهیم.

  • در نشست علمی با عنوان «داستان اجتماعی یک متن مغفول: ولایت فقیه» در دانشگاه تهران مطرح شد:

    امام خمینی در اواخر عمر چندین بار تأکید کرده‌اند که جمود بر دقت‌های مدرسه‌ای که کارکرد اجتماعی ندارند، فقه را از عرصه جامعه دور خواهد کرد و آن را به چالش جدی با تمدن جدید خواهد انداخت. نمی‌توان انکار کرد که چالش‌های اجتماعی که ایشان در دوره تبعید و رهبری خود درک کرد، بینش اجتماعی‌شان را نیز کامل کرده و به فهم متفاوتی از مذاق شریعت رساند.

  • آیت‌الله‌العظمی سبحانی درباره‌ی جدیدترین اثر مؤسسه کتاب‌شناسی شیعه:

    به همراه معرفی اجمالی کتاب

    استان آذربایجان دارای ویژگی خاصی است که آن را از دیگر مناطق متمایز ساخته است و آن، همجواری با غرب از یک‌طرف، و دولت عثمانی از طرف دیگر است. تز سیاسی «عدالت‌خانه» و سپس «مشروطه» برای نخستین‌بار در این استان نضج گرفت.

  • در گفت‌وگو با سیدصمصام‌الدین قوامی تبیین شد:

    اختصاصی مباحثات

    هر مسجدی با امام و امتش، یک جمهوری اسلامی در مقیاسی کوچک است؛ همه مسئولان منتخب مردم هستند. ولی فقیه در این مقیاس کوچک، همان امام جماعت مسجد است. مأمومین و مردم محله، امت هستند. شورای امر به معروف مسجد، همان قوه قضائیه است؛ شورای اجرائی‌اش کابینه محله و هیئت امنایش به منزله قوه مقننه.

  • حجت‌الاسلام والمسلمین سروش محلاتی در همایش وضعیت فکر سیاسی در ایران معاصر:

    اختصاصی مباحثات

    در گذشته این امکان وجود داشت که شخصی مثل حاج شیخ عبدالکریم به‌راحتی در درس خود بگوید ما حکومت اسلامی نداریم؛ اما امروز چنین حقی به فقها محول نشده و چنین اتفاقی نمی‌تواند بیفتد و اگر هم فقیهی احیاناً چنین نظری داشته باشد، ترجیح می‌دهد سکوت کند.

به‌مناسبت سالگرد درگذشت

مرحوم آشتیانی در مورد سید جمال‌الدین معتقد بود که وی «سیاسی‌کار بود» و «خیلی هم ملاّ نبود» و در فلسفه هم دستی نداشت و شاهکار وی، رساله‌ای در ردّ دهریین است که اگر بخوانید می‌بینید که پرمحتوا نیست. آیت‌الله خسروشاهی اما موارد عدیده‌ای از اِشراف علمی سید جمال را برشمرده و بر این دیدگاه مرحوم آشتیانی خرده گرفته است.

این شماره از نشریه تقریرات در مطلب مفصلی به بررسی وضعیت کنونی مرجعیت شیعه و گمانه‌زنی درباره نسل آینده مراجع تقلید پرداخته است. در بخشی از این گزارش می‌خوانیم: «… عمده‌دلیل شناسایی و گمانه‌زنی مجتهدین قریب‌المرجعیت، ضرورت بلاتکلیف‌نماندن مقلدین، آسیب نرسیدن به امور دینی شیعیان و امور جاری حوزه‌های علمیه در اثر خلأ حضور مراجع است».

آنگونه که به صورت رسمی اعلام شد، با وساطت و درخواست «بخشش» از سوی یکی از مراجع عظام تقلید حکم زندان «حجت‌الاسلام احمد منتظری» منتفی شد، اما به نظر می‌رسد فراتر از مسئله‌ی سیاسی و قضائی امری اخلاقی مغفول مانده …

تأملی درباره سفرهای زیارتی

از نظر سازمان جهانی جهانگردی، مذهب به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین انگیزه‌های سفر شناخته شده است. اگر جمهوری اسلامی بتواند از جمعیت ۱میلیارد و ۲۰۰ میلیون نفری مسلمانان غیر شیعه سالانه در قالب طرح‌ها و تورهای متنوع و مختلف زیارتی تنها ۱ درصد را جذب نماید، توانسته است جمعیتی بالغ بر ۱۲میلیون نفر را در برابر اندیشه‌های تکفیری مصونیت بخشیده، واکسینه نماید.

رویکرد فقهی سید یزدی
منش سیاسی آیت الله خویی

به‌مناسبت روز بزرگداشت

می‌توان گفت ماهیت مشکلاتی که جهان اسلام هم‌اکنون با آن رو به روست با دوره‌ای که سید در آن بوده است، تغییر چندانی نکرده است. بحث وی در مبارزه با استکبار و سلطه خارجی، در مورد کنترل نیروهای تندرو در جهان اسلام و جلوگیری از موانع وحدت و تأکید ویژه‌ی وی بر هم‌گرایی جهان اسلام هنوز مورد نیاز ماست.

یادداشت وارده

در سال‌های اخیر، حوزه‌های علمیه به علت حیات دوزیست خود که از طرفی تحت نفوذ نظام حاکم بوده و حتی بخشی از نیاز مالی خود را از بودجه رسمی می‌گیرد و از طرف دیگر همچنان به وجوهات پرداختی از سوی مردم و بازاریان وابستگی دارد، همزمان با هر دو تهدید «فقه حکومت‌زده» و «پوپولیسم فقهی» دست و پنجه نرم می‌کند و این تهدیدی برای کیان تشیع محسوب می‌شود.

گزارش کمیسیون اصولی پیش‌نشست بزرگداشت آیت‌الله‌العظمی بروجردی:

تفاوت ماهوی وجود دارد بین مباحث الفاظی که اصولیون بحث می‌کنند، با آن‌چه لغویون از آن بحث می‌کنند؛ ویژگی مباحث لغوی این است که درباره قواعد سخن، یا قواعد صحت کلام بحث می‌کند؛ در حالی‌که کاری که قواعد مباحث الفاظ اصول انجام می‌دهد، بیان قواعد دلالت است؛ یعنی وظیفه سامع را مشخص می‌کند

گزارشی از جلسه دفاع پایان‌نامه:

با توسعه جغرافیاییِ حوزه نفوذ علما، افزایش جمعیت مقلدان و رشد سایر زیرساخت‌های اجتماعی و ارتباطی، نهاد مرجعیت تقلید نیز دیوان‌سالار شد. مهم‌ترین ساحت این دیوان‌سالاری، با توجه به شاخصه‌های وبری، مدیریت سلسله‌مراتبیِ علما، قانون‌مند و ضابطه‌مند شدنِ حوزه‌های علمیه، دفاتر متمرکز ثبت و صدور اجازات و نامه‌های مراجع و درآمد منظم نهاد روحانیت است.

به مناسبت ۱۰ اسفند، سالگرد ورود امام خمینی به قم

دهم اسفند ماه ۱۳۵۷ بود که امام خمینی پس از سال‌ها دوری، وارد قم شد. پس از تشکیل دولت موقت، امام (ره) احساس می‌کند اوضاع به ثبات نسبی رسیده و می‌تواند بر اساس وعده‌ای که داده، به قم بازگردد. قم پایگاه اصلی روحانیت بود و امام خمینی خود را متعلق به آن می‌دانست؛ شهری که رهبری دینی انقلاب را بر عهده داشت.

حجت‌الاسلام والمسلمین نجف لک‌زایی

یکی از مباحثی که در فقه مطرح می‌شود و انتظار می‌رود که فقها به آن بپردازند، فقه سیاسی است. توقعی نبوده و نیست که از منظر فقه در دانشگاه‌ها کار اجتهادی انجام و دیدگاه سیاسی اسلام بیان شود؛ ولی از حوزه‌های علمیه این توقع می‌رود که در این زمینه کار کنند. وضعیت اندیشه سیاسی اسلام در وضعیت کنونی حوزه قم نسبت به دهه ۶۰ قابل مقایسه نیست.

به‌مناسبت درگذشت خطیب وارسته حجت‌الاسلام والمسلمین آل طه

بر این باور بود که می‌باید پشت سر مرجعیت قدم برداشت. در میان مراجع پس از آیت‌الله بروجردی بیش از همه، همنشین و همراه آیت‌الله گلپایگانی بود. وی اما می‌کوشید تا پاس مقام و منزلت منبر را فرو ننهد؛ هیچ‌ شرط و دستوری را برای منبر نمی‌پذیرفت؛ گفته‌ بود: اگر به من بگویند که شرط این منبر این است که بگویی «لا اله الا الله»، من نمی‌گویم.

در حاشیه‌ی موضع‌‌گیری‌های اخیر مراجع درباره‌ی بانکداری ربوی:

آیا طرح عملیات بانکی بدون ربا به سرانجام می‌رسد؟ آیا مراجع تقلید و فقها همچنان به اعتراضات خود ادامه می‌دهند یا به‌دنبال یافتن راهکاری عملی‌تر و همه‌جانبه‌تر برای حل مشکل ربا در نظام بانکداری ایران خواهند بود؟ به‌نظر می‌رسد طرح عملیات بانکی بدون ربا به سرانجامی نخواهد رسید؛ چرا که گویا تنها یک سوی ماجرا را دیده و نهادهای مجری را در نظر نگرفته است.