• تحلیلی در باب تأثیر تغییرات اجتماعی بر کنش‌گری روحانیت در عرصه سیاست

    در مسأله تصدی‌گری مناصب سیاسی توسط روحانیت که هنوز بعد از گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامی محل مناقشه است، بالاخره بایستی اتخاذ موضع کرد. بدون شک بالارفتن سطح حضور مباشرتی روحانیت در عرصه رقابت و مناصب سیاسی با رویکرد حق‌مدارنه، مرجعیت و پایگاه اجتماعی ایشان را می‌کاهد.

  • جامعه‌شناسی کنشگری روحانیت در انتخابات (۱۱): حجت‌الاسلام والمسلمین احمد رهدار:

    اگر اسلام نتواند در قرائت و ورژنی خودش را از سطح مدنی به سیاسی برساند، در چشم‌انداز خودش نمی‌تواند تمدن را تعریف کند. به همین علت تمدن صوفیانه، اساساً ممکن نخواهد بود. برای نیل به تمدن، راهی نیست جز اینکه از  معبر حکومت رد شویم و از این جهت، اسلام سیاسی یک ورژن تکاملی تاریخی نسبت به اسلام مدنی است.

  • بررسی زی طلبگی در فعالیت‌های اجتماعی طلاب (۶):استاد حسینی ژرفا در گفت‌وگو با مباحثات:

    ما امروز درگیر پاره‌اندیشه‌هایی هستیم که بدون هیچ مبنای خاصی برخی کارها و حالت‌ها را متناسب زی طلبگی و لایق شأن طلبه نمی‌دانند. به همین علت اصرار دارم که باید به صورت مبنایی مخالفت یا موافقت کنیم. مبنای من در زی طلبگی مربع عقل، شرع، عرف و ذوق است.

  • یادداشت وارده

    با خود فکر نمی‌کنیم که اگر این اموال صرف حوزه‌ها با این بازدهی کم نمی‌شد، لابد برای بیغوله‌نشینان بیچاره‌ی گوشه و کنار شهرها و روستاهای محروم هزینه می‌شد. آیا واقعا کار ما برای دین و آخرت مردم، آن‌قدر هست که حضرت آن را به حل چنین مشکلات دنیوی سخت و درهم تنیده و تمام‌ناشدنیِ دردمندان شیعه ترجیح دهند؟!

حجت‌الاسلام والمسلمین سعید بهمنی

این‌گونه نبوده که مأمون رأسا و بدون تأثر از زمینه اجتماعی به چنین تصمیمی، یعنی ولایتعهدی امام رضا(ع) رسیده است؛ بلکه ضرورت‌های اجتماعی سبب این تصمیم سیاسی شد. این مقوله را شاید بتوان با این عنوان که سلسله امامان(ع)، با تغییر استراتژی از جنگ سخت به جنگ نرم به این موقعیت اجتماعی‌رسیده‌اند، بیان و ارزیابی کرد.

تأملی در نظریه اعتباریات علامه طباطبایی (یادداشت وارده)

اگر مفروضات ایمانی را متعلق به پیش از اجتماع بدانیم، بخش اعظم الهیات مربوط به اعتباریات بعد از اجتماع، ثابت و منعکس‌کننده اقتضائات بدیهی و لایتغیر اجتماع بشری هستند که صورت الهیاتی یافته‌اند و تقریباً در تمام ادیان و فرق یکسانند. بخش اعظم احکام و شرایع متعلق به اعتباریات بعد از اجتماع نیز متغیرند

به‌مناسبت سالگرد رحلت

پیامبر اکرم(ص) در جامعه‌ای مبعوث شد که از جهات مختلف، به‌ویژه روابط اجتماعی، با ناکارآمدی فراوانی مواجه بود؛ چنان‌که تعصب قبیلگی، رقابت‌های ناصواب، غارت و تجاوز، فقر فرهنگی، فقدان امنیت اجتماعی و نادیده‌گرفتن ارزش‌های انسانی و اخلاقی، جامعه را دچار بحران کرده بود. توجه حضرت به ارزش‌های انسانی، رعایت عدالت اجتماعی و رواج ارزش‌های دینی، سبب تغییر ماهوی جامعه عربی گردید.

حجت‌الاسلام والمسلمین مهاجرنیا

عده‌ای با استناد به برخی روایات، این نوع حوادث را ناشی از «گناهان مردم» و نوعی عذاب الهی تلقی کرده‌اند و در مقابل، برخی با استناد به روایاتی دیگر، اجر انسان‌هایی که در این حوادث از بین می‌روند را مانند اجر شهید در راه خدا تلقی نمودند. ماجرا وقتی قابل تأمل می‌شود که تحت تأثیر افکار جناحی، این مسائل طبیعی، علمی و اعتقادی به تحلیل‌های سیاسی تبدیل می‌شود.

تقریرات گعده علمی آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی

خیلی از این روایات طبی، اَسناد درستی ندارند و نمی‌شود اِسناد بَتّی [و قطعی] به ائمه(ع) داد. آن‌هایی که سند درستی دارند قابل استناد هستند؛ ولی اگر فقط دارای ظهور باشند، امر قطعی نیست؛ بلکه ظنی است و اگر الآن خلاف علم است همان هم از اعتبار می‌افتد. با این‌ها می‌آیند معامله قطع می‌کنند و بعد گیر می‌کنند.

مروری بر کتاب «فقیه آزاده»

از آن رو که آیت‌الله سید هاشم میردامادی، پدر بزرگِ (پدرِ مادرِ) حضرت آیت الله سیدعلی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی ایران است، آیت‌الله سید باقر میردامادی و مرتضی خواجوند سریوی در تدوین کتاب «فقیه آزاده» به بیان گوشه‌ای از زندگی ایشان، پدر و فرزندانشان نیز پرداخته‌اند و بدین ترتیب، این کتاب، کشکولی خواندنی از صفحات زرین زندگی علمای مجاهد، آزاده و انقلابی ایران است.

اقتصاد اسلامی و کارکرد کلامی (گفتار آخر و جمع‌بندی)

شهید مطهری که با تکیه بر فقه، زمین را از ثروت‌های عمومی برمی‌شمارد، با تعمیم آن، «ماشین» و «محصول ماشین» را نیز از دایره مالکیت شخصی و خصوصی خارج می‌کند و معتقد است از آن‌جا که ماشین نه‌تنها محصول نبوغ و شعور افراد، بلکه «مظهر تکامل اجتماع بشری» است، بنابراین بیش از آن‌که به سرمایه‌دار تعلق داشته باشد به اجتماع تعلق دارد.

نامه یکی از اساتید حوزه به شورای عالی حوزه‌های علمیه

«وحدت رویه» موجب کنار رفتن رقابت و به تبع آن نابودی پیشرفت خواهد شد که نتیجه‌ای جز سکون و ازبین رفتن استعدادها نخواهد داشت. از سوی دیگر فراخواندن و اجبار همه طلاب به حرکت در یک مسیر خاص ـ که فقط مورد تأیید و رضای عده‌ای محدود از بزرگان علماست ـ نیز یعنی نادیده گرفتن استعدادهای طلاب و از آن مهم‌تر نادیده گرفتن نظرات مقابل که گاهی با گذشت زمان معلوم می‌گردد که قوی‌تر و صحیح‌تر بوده است.

حجت‌الاسلام والمسلمین محسن مهاجرنیا

وقتی چالش‌ها، ناهنجاری‌ها و کاستی‌هایی در جامعه پیش می‌آید، یکی از راه‌حل‌ها برگشت به الگوی اولیه است. در دستورات دینی هم برگشت به مدل‌ها، اسوه‌ها و نمادها توصیه شده است. البته سلفی‌گری از نظر ما مردود است؛ اما برای بازسازی وضع موجود گاهی نیاز به مراجعه به اصول و تنظیمات اولیه پیدا می‌کنیم. بعد از چهار دهه انقلاب اسلامی گاهی نیاز پیدا می‌کنیم که به عقب هم نگاهی بیندازیم.

مناظره علمی میان حجت‌الاسلام والمسلمین سبحانی و دکتر محسن جوادی

سنت فلسفی علی‌­رغم پختگی­‌ای که پیدا کرده، پاسخ‌­گوی یک نظریه اخلاقی اسلامی نیست و کاستی­‌ها و نقایصی دارد که اگر نتواند این نقایص را پرکند، نمی‌­توانیم آن ­را به‌­عنوان یک نظریه اخلاقی در سنت اسلامی به‌­حساب آوریم/آیا کلام ما واقعاً می‌­تواند نظام اخلاقی بسازد و ظرفیتش را دارد؟ بحث­‌های کلامی، در حد بحث‌­های نظری مانده‌اند

نقدی بر رویکردهای اصلاحی درباره مناسک نوظهور

شاید بهتر باشد در نخستین گام، حق نوآوری مشروع در برپایی آیین‌های دینی را همانند سایر آیین‌های ملی و محلی به رسمیت بشناسیم و تعدد منابع مشروعیت‌زا در امر مناسک را بپذیریم تا ارتباط میان توده مقید به مناسک با اصلاح‌گران برقرار شود. در گام بعد نیز میان مصلحت‌سنجی‌های سیاسی و اصلاح‌گری دینی تفکیک قائل شویم تا دین عامه نیز مرجعیت جریان اصلاح‌گر را به رسمیت بشناسد. سومین گام نیز درک مختصات دنیای امروز است.

اقتصاد اسلامی و کارکرد کلامی (گفتار چهارم)

شهید بهشتی در جهت حذف سرمایه‌داری و هم‌زمان گریز از استبداد دولتی، خواهان حذف تدریجی نقش دولت در امور اقتصادی و واگذاری تدریجی آن به بخش تعاونی است. وی ضمن پذیرش اصل مالکیت خصوصی معتقد است باید سرمایه کافی در اختیار همه افراد دارای نیروی کار قرار بگیرد تا هیچ صاحب سرمایه‌ای نتواند فردی را به دلیل عدم دسترسی به سرمایه و ابزار تولید استثمار کند.